VicksWeb upgrade Location upload ads trending
VicksWeb भारत

वर आपले स्वागत आहे VicksWeb

Flag Counter
प�ण�यात मोदींच�या प�रचार सभेसाठी �ाडांची कत�तल?
Source:  Maharashtra Times
Wednesday, 16 October 2019 08:44

म. टा. पà¥�रतिनिधी, पà¥�णे : 'सर परशà¥�राम भाऊ कॉलेजमधà¥�ये तोडलेली à¤�ाडे धोकादायक असलà¥�याचा अरà¥�ज आमà¥�हाला आला होता, तà¥�याची शहानिशा करूनच वृकà¥�षतोडीला परवानगी दिली. पंतपà¥�रधान नरेंदà¥�र मोदी यांची सभा आणि हा निवà¥�वळ योगायोग आहे,' असा दावा महापालिकेचà¥�या अधिकाऱà¥�यांनी केला आहे. आधी मà¥�खà¥�यमंतà¥�री देवेंदà¥�र फडणवीस यांची महाजनादेश यातà¥�रा आणि आता यांची सभा, असे à¤�कापाठोपाठ à¤�क आलेले हे 'योगायोग' à¤�ाडांचà¥�या मà¥�ळावर उठले, अशी चरà¥�चा आहे. मà¥�खà¥�यमंतà¥�रà¥�यांचà¥�या महाजनादेश यातà¥�रेसाठी रसà¥�तà¥�याचà¥�या कडेचà¥�या à¤�ाडांची विनाकारण कतà¥�तल केलà¥�याची घटना ताजी असतानाच आता पंतपà¥�रधान नरेंदà¥�र मोदी यांचà¥�या सभेसाठी à¤�स. पी. कॉलेजमधील मैदानावरील वीस मोठी à¤�ाडे पà¥�रशासनाने तोडलà¥�याची घटना पà¥�ढे आली आहे. वृकà¥�षतोडीबदà¥�दल महापालिकेचà¥�या अधिकाऱà¥�यांनी सावध पवितà¥�रा घेतला आहे. à¤�स. पी. कॉलेजचà¥�या मैदानावर येतà¥�या गà¥�रà¥�वारी (१७ सपà¥�टेंबर) सभा होणार आहे. सभेसाठी मैदानावर सधà¥�या वॉटरपà¥�रूफ मांडव घालणà¥�याचे काम सà¥�रू असताना सोमवारी संधà¥�याकाळनंतर वीस मोठी à¤�ाडे तोडणà¥�यात आली. à¤�ाडाचà¥�या धोकादायक फांदà¥�या छाटणà¥�याà¤�‌वजी ते खोडापासून कापलà¥�यामà¥�ळे या संदरà¥�भातील फोटो मंगळवारी सोशल मीडियावर वà¥�हायरल à¤�ाले. à¤�ाडांची पाहणी करणà¥�यासाठी गेलेलà¥�या नागरिकांना, वृकà¥�षपà¥�रेमींनाही मैदानावर जाणà¥�यास परवानगी मिळाली नाही. यापà¥�रकरणी महापालिका आणि à¤�स. पी. कॉलेज पà¥�रशासनाने तोडलेली ही à¤�ाडे धोकादायक नसून केवळ सभेसाठी तोडलà¥�याचा आरोप वृकà¥�षपà¥�रेमींनी केला आहे. गेलà¥�याच महिनà¥�यात मà¥�खà¥�यमंतà¥�री देवेंदà¥�र फडणवीस यांची महाजनादेश यातà¥�रा पà¥�णà¥�यात आली होती, तà¥�यावेळी देखील सिंहगड रसà¥�ता, पानमळा भागातील à¤�ाडे काही तासात तोडणà¥�यात आली होती. फांदà¥�या धोकादायक होतà¥�या तर तà¥�या छाटायचà¥�या होतà¥�या. à¤�ाडे का तोडली, असा पà¥�रशà¥�न तà¥�या वेळी वृकà¥�षपà¥�रेमी आणि राजकीय नेतà¥�यांनी उपसà¥�थित केला होता. या घटनेला à¤�क महिनाही पूरà¥�ण à¤�ाला नाही, आता मोदी यांचà¥�या सभेसाठी पà¥�रशासनाने २० वरà¥�षे जà¥�नी सà¥�बाभळीची वीस मोठी à¤�ाडे सोमवारी तोडली. तोडलेली à¤�ाडे ही धोकादायक होती आणि तà¥�या संदरà¥�भातील अरà¥�ज आमà¥�ही महापालिकेचà¥�या वृकà¥�ष अधिकाऱà¥�यांना दिला होता, असा खà¥�लासा à¤�स. पी. कॉलेजने केला आहे. ................. गेलà¥�या आठवडà¥�यात वादळी पावसामà¥�ळे खजिना विहिरीजवळ पिंपळाचे मोठे à¤�ाड उनà¥�मळले होते. याच दिवशी शहराचà¥�या विविध भागांत, à¤�स. पी. कॉलेजचà¥�या आ‌वारातही à¤�ाडांचà¥�या फांदà¥�या कोसळलà¥�या होतà¥�या. कॉलेजचà¥�या मैदानावर मà¥�ले खेळतात, तà¥�यामà¥�ळे अपघात टाळणà¥�यासाठी धोकादायक à¤�ाडांना छाटणà¥�याची परवानगी कॉलेजने दोन वेळा मागितली होती. अरà¥�जाची दखल घेऊन घटनासà¥�थळाची पाहणी करूनच ही à¤�ाडे तोडली आहेत. उलट अजूनही काही धोकादायक à¤�ाडे या आवारात आहेत, तà¥�यांना छाटणà¥�याची गरज आहे. मà¥�लांचà¥�या सà¥�रकà¥�षेसाठी आमà¥�ही हे काम केले. - आशिष महादळकर, सहायक आयà¥�कà¥�त, कसबा विशà¥�रामबागवाडा कà¥�षेतà¥�रीय कारà¥�यालय, पà¥�णे महापालिका ............. पà¥�णà¥�यात नेमकं काय चाललयं? तोडलेलà¥�या à¤�ाडांचà¥�या या बदलà¥�यात दà¥�सरीकडे दà¥�पà¥�पट à¤�ाडे लावू, अशी सारवासारव आता सतà¥�ताधारी करणार. महाजनादेश यातà¥�रेचà¥�या वेळेसही रथाला जागा मिळावी मà¥�हणून अनेक ठिकाणची à¤�ाडे कापणà¥�यात आली होती. लोकांनी वà¥�यवसà¥�थेला पà¥�रशà¥�न विचारायला हवेत. परवा यातà¥�रेसाठी à¤�ाडे गेली, काल मेटà¥�रोसाठी, आज सभेसाठी, उदà¥�या अजून कशासाठी तरी à¤�ाडे तोडली जातील. - तनà¥�मय कानिटकर, परिवरà¥�तन संसà¥�था

प�रवासात अस�वस�थ वाटतंय? हेल�थ �टी�म आहे ना!
Source:  Maharashtra Times
Wednesday, 16 October 2019 07:01

म.टा. विशेष प�रतिनिधी, नागपूर: प�रवासाला निघताना अस�वस�थ वाटतंय, किंवा घाईघाईत आरोग�याच�या काही तपासण�या राहून गेल�या अथवा अगदी सहज म�हणून आपल�याला आरोग�य तपासण�या करायच�या असतील तर ती स�विधा आता रेल�वे स�थानकावरच उपलब�ध होणार आहे. त�यासाठी नागपूर रेल�वे स�थानकावर हेल�थ �टी�म स�रू करण�यात येणार आहे. महसूलवाढ हे सध�या भारतीय रेल�वेने आपले लक�ष�य ठेवले आहे. आजवर प�रवासी आणि माल वाहतूक हे दोनच प�रम�ख स�रोत महसूल वाढीचे होते. मात�र, अलीकडे प�रवासी भाड�याशिवाय महसूल कसा वाढवता येईल, यासाठी विशेष प�रयत�न करण�यात येत आहेत. नागपूर विभागाने तर अशा उत�पन�नाचे आतापर�यंत तब�बल १५ स�रोत शोधून काढले असून त�यासाठी संबंधितांशी करारही केले आहेत. त�याच मालेत आता हेल�थ �टी�म ही नवीन स�विधा प�रवाशांना उपलब�ध केली जाणार आहे. ही मशीन प�लॅटफॉर�म क�रमांक �कवर राहणार आहे. यात अगदी पाच मिनिटांत २१ प�रकारच�या तपासण�या करता येतील. उद�घाटनावेळी डीआर�म सोमेशक�मार व वरिष�ठ मंडळ वाणिज�य व�यवस�थापक कृष�णाथ पाटील प�राम�ख�याने उपस�थित होते. ही अभिनव स�विधा स�रू होण�यात सहायक वाणिज�य व�यवस�थापक व�ही. सी. थूल, ताराप�रसाद आचार�य यांची विशेष भूमिका आहे.

द�ष�काळम�क�त महाराष�ट�राचा ‘संकल�प’
Source:  PRAHAAR
Wednesday, 16 October 2019 05:30

राज�यातील विधानसभा निवडण�कांच�या पार�श�वभूमीवर भारतीय जनता पक�षाने मंगळवारी सकाळी आपला निवडणूक ‘संकल�पनामा’ प�रसिद�ध केला. राज�याच�या सर�वागीण विकासाची ग�वाही या जाहीरनाम�यातून देण�यात आली आहे. द�ष�काळम�क�त महाराष�ट�र हा आमचा पहिला संकल�प असल�याची माहिती देताना द�ष�काळम�क�ती, रोजगारनिर�मिती, पायाभूत स�विधा, नदीजोड प�रकल�पांवर भर देण�यात येणार असल�याचे भाजपकडून सांगण�यात आले आहे. संकल�पपत�रामध�ये नदीजोड प�रकल�पावर विशेषत�वाने भर देण�यात आला आहे. कोकणातले पाणी गोदावरीच�या खो-यात आणण�यात येणार आहे. सम�द�रामध�ये वाहून जाणारे पाणी कॅनॉलच�या माध�यमातून द�ष�काळग�रस�त भागांमध�ये नेण�यात येणार आहे, तर मराठवाडा वॉटरग�रीड प�रकल�पाला चालना देण�यावर भर देण�यात येणार आहे.

मराठवाडा द�ष�काळम�क�त करण�यासाठी ११ प�रम�ख धरणांची �क ग�रीड तयार करून त�यांना पाईपने जोडण�याची योजना आहे. पाईपच�या माध�यमातूनच पिण�याचे आणि सिंचनाचे पाणी पोहोचवायचे आहे. सम�द�रात वाहून जाणारे पाणी गोदावरीच�या खो-यात आणले गेले, तर १०० टी�मसी पाणी मराठवाडय़ात येऊ शकते. त�याम�ळे मराठवाडय़ाचा द�ष�काळ हा भूतकाळ असेल, अशी म�ख�यमंत�र�यांची भूमिका आहे. पावसाची अनियमितता व पावसातील खंड याम�ळे सतत टंचाईसदृश परिस�थिती निर�माण होऊन त�याचा मोठा परिणाम कृषी क�षेत�रावर होत आहे. टंचाई परिस�थिती निर�माण �ाल�यानंतर करावयाच�या उपाययोजनांसोबतच द�ष�काळावर कायमस�वरूपी उपाय योजण�यावर भाजप सरकारने संकल�प सोडला आहे. महाराष�ट�राला द�ष�काळ नवीन नाही. १८७१ सालापासून राज�यात २३ वेळा द�ष�काळ पडला. गेल�या ५० वर�षात १९७२ व १९८७ चे द�ष�काळ भीषण होते. खरे तर बदलत�या हवामानाचा विचार केला, तर आताच�या द�ष�काळाला आपत�ती समजण�यापेक�षा योग�य व�यवस�थापनाचा कालखंड म�हटले तर बरे होईल. कारण राज�यात द�ष�काळ हा शेतक-यांच�या पाचवीलाच पूजलेला आहे. त�याम�ळे द�ष�काळावर चर�चा करण�यापेक�षा त�याच�या परिणामाचा विचार करून योग�य पद�धतीने व�यवस�थापन या विषयावर अधिक भर देण�याचे सरकारचे धोरण आहे. नदी जोड प�रकल�पाबाबतचा विचार हा आत�ताचा नाहीच. अनेक वर�षापूर�वीच याविषयी योजना कार�यान�वित करण�याच�या हालचाली स�रू होत�या.

दक�षिण भारतामधील नद�यांना �कमेकांशी जोडून त�यामधून जलवाहतूक स�रू करावी या हेतूने ब�रिटिश अधिका-यांनी दिलेल�या मार�गदर�शक आराखडय़ान�सार, स�वतंत�र भारतामध�ये १९७२ साली तत�कालीन केंद�रीय मंत�री के. �ल. राव यांनी गंगा-कावेरी नद�यांची जोडणी करावी, असा प�रस�ताव मांडला. पाणीटंचाईवर मात करण�यासाठी राव यांनी हा प�रस�ताव मांडला होता. राव यांनी गंगा नदीचे ६० हजार क�य�सेक पाणी बिहारमधील पाटण�याच�या जवळ वळवून सोन, नर�मदा, तापी, गोदावरी, कृष�णा आणि पेन�ना नदीमार�गे कावेरीत नेण�याची योजना मांडली होती. या संपूर�ण प�रकल�पाची लांबी २ हजार ६४० किलोमीटर इतकी होती. �कूण १५० दिवसांमध�ये गंगेचे पाणी कावेरी नदीत पोहोचेल असा अंदाज राव यांनी आपल�या प�रस�तावामध�ये व�यक�त केला होता. त�यानंतर केंद�र सरकारने राव यांच�या या प�रस�तावावर अभ�यास करण�यासाठी समितीची स�थापना केली. अटलबिहारी वाजपेयी यांचे सरकार सत�तेत आल�यानंतर नदी जोड प�रकल�पाला गती देण�याचा प�रयत�न �ाला. त�यानंतर दहा वर�षानी पंतप�रधान नरेंद�र मोदी यांच�या मार�गदर�शनाखाली भाजप सरकारने हा प�रकल�प प�न�हा �कदा हातात घेतला आहे. महाराष�ट�रातील द�ष�काळावर मात करण�यासाठी, द�ष�काळम�क�त महाराष�ट�राचे स�वप�न म�ख�यमंत�री देवेंद�र फडणवीस यांनी पाहिले आहे. प�ढच�या पाच वर�षात यासाठी नदीजोड प�रकल�प, शेतक-यांना २४ तास वीजप�रवठा, हमीभाव, पीक विमा, पीक कर�ज आदींसोबतच जलय�क�त शिवार, मागेल त�याला शेततळे, शेती माती प�रशिक�षण योजना आदी अनेक प�रकारच�या उपाययोजनांतून शेतक-यांना समृद�ध करण�यासाठी आपण कटिबद�ध असल�याचेच भाजपच�या वचननाम�यातून स�पष�ट होते आहे.

महाराष�ट�रात आणि देशभरात राबवण�यात येणा-या नदी जोड प�रकल�पात, के. �ल. राव यांनी स�चवलेल�या प�रस�तावात बरीच स�धारणा करण�यात आली आहे. नव�या प�रकल�पान�सार देशातील ३७ नद�या ३० ठिकाणी जोडायच�या आहेत. यासाठी ३ हजार ठिकाणी जलाशय बांधावे लागतील. यासाठी १४९० किलोमीटर लांबीचे कालवे आवश�यक आहेत. हा प�रकल�प पूर�ण �ाल�यानंतर ५६ दशलक�ष �कर परिसर सिंचनाखाली येईल. हे सध�याच�या सिंचन क�षेत�राच�या जवळपास ३३ टक�के इतके आहे. या प�रकल�पातून ३४ हजार मेगावॅट वीजही निर�माण होऊ शकते. �कीकडे महापूर, तर द�सरीकडे द�ष�काळ अशा द�हेरी आस�मानी संकटाचा सामना महाराष�ट�राने सातत�याने केला आहे. यंदाच�या पावसाळ�यात, तर संपूर�ण महाराष�ट�रातील जनजीवन, आर�थिक घडी, उद�योग-धंदे, शेती पूर�णत: विस�कळीत �ाली आहे. या परस�पर भिन�न भौगौलिक रचना आणि निसर�ग यांची सांगड घालून पावसाळ�यात, प�राम�ळे वाया जाणारे पाणी गरजेच�या ठिकाणी वळवण�यासोबतच पाणी साठवण क�षमता वाढवणे, शेतक-यांना अधिकाधिक सक�षमता देणे अशा अनेक उपाययोजना राबवण�याचे सूतोवाच सत�ताधा-यांनी केले आहे. मात�र नदी जोड प�रकल�प राबवताना त�यातले अडथळे, प�नर�वसन आणि नैसर�गिक साधन-संपत�तीचे जतन या बाबींकडेही लक�ष देण�याची आवश�यकता वाटते आहे. नदी जोड प�रकल�पाम�ळे जे विस�थापित होणार आहेत, त�यांचे विस�थापन करताना त�यांच�यावर अन�याय होणार नाही, याची दक�षता घेतानाच त�यांच�या रोजगार, शिक�षणाचेही प�रश�न सरकारने तातडीने सोडवावेत, ही अपेक�षा राहीलच. निसर�गाची रचना ही साधी दिसत असली तरी अतिशय ग�ंताग�तीची आहे. प�रत�येक नदीला स�वत:ची परिसंस�था असते. त�यामधील जलचर वेगळे असतात. पाण�याचा ग�णधर�म, त�यातील खनिजे वेगळी असतात.

�क नदी द�स-या नदीला जोडताना या सर�व घटकांवर होणा-या परिणांमाचाही सखोल अभ�यास होणे आवश�यक आहे. द�ष�काळग�रस�त भागात पडणा-या पावसाच�या प�रत�येक थेंबाचा वापर करून भूजल पातळीत वाढ करणे शक�य आहे, हे आपल�या देशात अनेकांनी वेगवेगळ�या छोटय़ा प�रकल�पांमधून दाखवून दिले आहे. असे प�रकल�प सर�वत�र राबवून आणि त�याचा सरकारी पातळीवर प�रचार आणि प�रसार करून शेती, पर�यावरण आणि पाणी याचा योग�य वापर करणे हाच खरा शाश�वत विकास आहे. विधानसभेच�या पार�श�वभूमीवर केवळ दोन वेळच�या जेवण�याची पोकळ आश�वासनांची खैरात न करता, ज�याच�या जीवावर देश चालतो, तो बळकट, तर देश सक�षम अशा बळीराजाचा विचार जाहीरनाम�यात करून, भाजपने संकल�प पत�राच�या आश�वासनात तर बाजी मारलेली दिसते आहे. मात�र नदी जोड प�रकल�पाला भाजपमधीलच मनेका गांधी यांच�यासह अनेक पर�यावरणप�रेमींचा विरोध आहे. महाराष�ट�रातही याचे लोण पसरू शकते. या सर�वाच�या शंकांचे निराकरण करताना योग�य उपाययोजना कशा राबवता येतील, हेच भाजपप�ढील खरे आव�हान मानले पाहिजे. द�ष�काळम�क�त महाराष�ट�रासोबतच भाजपने लिंगभेद समानता राखण�यासाठी काही नवे अभ�यासक�रम शिक�षणात समाविष�ट करण�याची घोषणा केली आहे. महिला आणि शेतकरी या गरजू वर�गासाठी भाजपने केलेला संकल�प स�फळ संपूर�ण व�हावा अन� तो सकळांसाठीचा फायदेशीर ठरावा, �वढीच अपेक�षा!


अ�ॅमे�ॉन वणवा-�क जागतिक समस�या!
Source:  PRAHAAR
Wednesday, 16 October 2019 05:00

धनंजय राजे

ग�र�वार २२ ऑगस�ट रोजी जगातील सर�वात मोठे वर�षावन असलेले अ�ॅमे�ॉनच�या जंगलात प�रचंड वणवा पेटला. या सर�वत�र पसरलेल�या वणव�यात अ�ॅमे�ॉन जंगलात असलेले प�रचंड ज�ने लाखो वृक�ष जळून खाक होत गेले. त�याचप�रमाणे अनेक वन�य प�राणीही मृत�य�म�खी पडले आहेत. या वणव�याचे स�वरूपच �वढे भयानक होते की, या आगीचा प�रचंड काळा धूर ३२०० किलोमीटरच�या परिसरात पसरला. ब�रा�ीलमधील सर�वात मोठे शहर म�हणजे साओ पावलो. हे शहर या अ�ॅमे�ॉन जंगलापासून कित�येक किलोमीटर लांब आहे; परंत� या शहराचे अवकाश स�द�धा भर द�पारी काळ�या ढगांनी आच�छादून गेले होते.

ब�रा�ीलचा हा अ�ॅमे�ॉन वणवा म�हणजे जागतिक समस�या होत चालली आहे, असे जागतिक पर�यावरण तज�ज�ञांचे मत आहे. आज जागतिकीकरणाच�या काळात �खाद�या देशातील मोठी नसíगक आपत�ती स�द�धा जागतिक होत चालली आहे असे तज�ज�ञांचे मत आहे. म�हणूनच या वणव�याबद�दल जागतिक पातळीवर चिंता व�यक�त केली जात आहे. ब�रा�ीलचे हे अवाढव�य जंगल ब�रा�ीलसह जवळपासच�या नऊ देशांमध�ये विभागले आहे. त�याम�ळे पर�यावरणासंबंधीचे कायदे प�रत�येक देशाचे वेगळे आहेत. अ�ॅमे�ॉन जंगल ६०% ब�रा�ीलमध�येच पसरलेले आहे. त�याम�ळे त�याच�या संवर�धनाची आणि वणव�याच�या संकटातून मार�ग काढण�याची सर�वस�वी जबाबदारी ब�रा�ील सरकारचीच येते. या संदर�भात फिनलंड व आर�यलड या देशांच�या सरकारने इशारा दिला की, ‘‘ब�रा�ील सरकारने योग�य ती उपाययोजना करून वणव�याची आग आटोक�यात आणली नाही, तर आम�ही ब�रा�ीलशी व�यापारसंबंध तोडून टाकू.’’

ब�रा�ील आणि आसपासच�या नऊ देशांमध�ये या अवाढव�य वणव�याच�या काळ�या ध�राने अक�षरश: ध�माकूळ घातला आहे, त�याम�ळे या जागतिक संकटातून मार�ग काढण�याची सर�वाधिक जबाबदारी ब�रा�ील सरकारवरच येते. सध�या ब�रा�ीलमध�ये अति उजव�या विचारसरणीच�या पक�षाचे अध�यक�ष जाईर बोल�सोनारो सत�तेवर आहेत. पर�यावरण वगरेसारख�या विषयात त�यांना रस नाही. राष�ट�रवादाचा अंगार पेटवून ते सत�तेत आले. स�र�वातीच�या काळात ते राष�ट�रवादाच�या म�द�यालाच चिकटून बसले होते; परंत� नंतर मात�र आंतरराष�ट�रीय पातळीवर ब�रा�ील सरकारवर दबाव वाढत गेला. संय�क�त राष�ट�रसंघ व य�रोपियन य�नियनने प�राम�ख�याने यामध�ये लक�ष घातले. तेव�हा क�ठे अध�यक�ष बोल�सोनारो यांनी वणवा वि�वण�याची जबाबदारी घेऊन लष�कर पाठविण�याचे मान�य केले; परंत� अ�ॅमे�ॉनचे अवाढव�य जंगल तेथील वणवा आणि जागतिक हवामान बदल यांच�या परस�पर संबंधांविषयी त�यांना काही देणे-घेणे नाही.

दक�षिण अमेरिकेमध�ये वसलेल�या ब�रा�ील या देशाने दक�षिण अमेरिकेचा बराचसा भाग व�यापून टाकला आहे. अ�ॅटलांटिक महासागराचा प�रचंड किनारा ब�रा�ीलला लाभला आहे. ब�रा�ीलमध�ये पर�यटकांची गर�दी बारा महिने असते. प�राम�ख�याने ब�रा�ीलमधील अवाढव�य पसरलेले वर�षावन बघण�यासाठी पर�यटक गर�दी करत असतात. अ�ॅमे�ॉन वर�षावन अत�यंत घनदाट असून विस�तीर�ण पसरलेले आहे. ६०% भाग ब�रा�ीलमध�ये येतो, पेर�मध�ये १३%, कोलंबियामध�ये १०% येतो, तर इतर शेजारी देशांमध�ये प�रमाण कमी आहे. हे वर�षावन बाराही महिने हिरवेगार असते, सहसा कोरडे पडत नाही. बारा महिने येथे पाऊस पडत असतो, म�हणूनच अ�ॅमे�ॉन जंगल हिरवेगार दिसते आणि त�याम�ळेच याला ‘वर�षावन’ असे म�हटले जाते. बाराही महिने तेथे पाऊस पडत असला तरी पावसाळ�याच�या ‘सी�न’मध�ये वर�षावनात जो थरारक पाऊस पडतो तो बघण�यासाठी पर�यटक गर�दी करत असतात.

आज या अवाढव�य अ�ॅमे�ॉन जंगलाला लागलेल�या वणव�याम�ळे जागतिक समस�या कशी निर�माण �ाली आहे?

दरवर�षी लाखो टन कार�बन उत�सर�जन शोषून घेणारे हे प�रचंड जंगल जागतिक तापमानवाढीचे नियंत�रण करण�याचे अत�यंत महत�त�वाचे आणि मोलाचे कार�य करत असते. याचा अर�थ असा आहे की, या जंगलाम�ळे जगाला प�राणवायूचा प�रवठा होत असतो आणि नेमक�या याच कारणासाठी आज अ�ॅमे�ॉन वणव�याची चर�चा जागतिक पातळीवर होत आहे.

विकासाच�या नावाखाली अ�ॅमे�ॉन जंगल परिसरातील जंगलतोड सातत�याने होत राहिली. २००४ मध�ये ब�रा�ीलमध�ये २८ हजार चौ. किमी.वरील जंगल साफ केले गेले. ज�लै २०१९ मध�ये स�द�धा १४०० चौ.किमी.वरील वर�षावन नष�ट �ाले. यातून काही मार�ग निघावा म�हणून जागतिक सम�दायाने प�रयत�नही केले; परंत� मार�ग निघेल अशी सम�दायाला आशा नाही. कारण ब�रा�ीलचे विद�यमान अध�यक�ष जाईर बोल�सोनारो यांना अ�ॅमे�ॉन संवर�धन आणि जागतिक हवामान बदलाविषयी काही देणे-घेणे नाही. विकासाच�या नावावर अनेक भूलथापा देऊन अध�यक�ष जाईर बोल�सोनारो सत�तेवर आले. आता विकासकामाच�या नावाखाली त�यांनी अ�ॅमे�ॉन वर�षावनाचे लचके तोडण�यास स�र�वात केली. शेती, पायाभूत स�विधा प�रकल�प, खाणकाम अशी अनेक आश�वासने त�यांनी दिली होती. त�याम�ळे अर�थात तेथील त�यांच�या समर�थकांना म�हणजेच ‘भक�तमंडळींना’ आनंद �ाला असला तरी यातून निर�माण होणा-या भीषण परिणामांची या मंडळींना कल�पना नसण�याची शक�यता दिसते; परंत� ब�रा�ीलमधील पर�यावरणवाद�यांप�रमाणेच जागतिक पर�यावरण तज�ज�ञांनी अध�यक�ष बोल�सोनारोंना प�रखर विरोध करण�याचे ठरविले आहे.

अ�ॅमे�ॉन वणव�याच�या या म�द�यावर फ�रान�स, जर�मनसह अनेक पाश�चिमात�य देशांनी चिंता व�यक�त केली आहे, तर फ�रान�सचे अध�यक�ष इमान��ल म�राका� यांनी जी-७ परिषदेमध�ये अ�ॅमे�ॉन वणवा ही जागतिक चिंता असल�याचा म�द�दा मांडला होता. ही कृती म�हणजे ब�रा�ीलच�या अंतर�गत बाबींमध�ये ढवळाढवळ करण�यासारखी आहे, असे ब�रा�ीलच�या विद�यमान अध�यक�षांनी म�हटले आहे, परंत� अ�ॅमे�ॉन वणवा ही आज जागतिक चिंतेची गोष�ट �ाली आहे हे त�यांना कोण सांगणार? आज अ�ॅमे�ॉन वर�षावनात अजूनही अत�यंत प�राचीन आणि द�र�मीळ आदिवासी जमाती राहात आहेत आणि हे वर�षावन त�यांचे आश�रयस�थान �ाले आहे. यातील काही जमाती तर ल�प�त होण�याच�या मार�गावर आहेत. त�याचप�रमाणे हे वर�षावन हजारो द�र�मीळ वन�य प�राणी, पक�षी व वेगवेगळे कीटक आणि वनस�पती प�रजातींचे स�द�धा आश�रयस�थान आहे. त�याचप�रमाणे पृथ�वीवरील मोसमी पावसाचे चक�र स�रू ठेवण�यातही अ�ॅमे�ॉन वर�षावनाचा फार मोठा वाटा (योगदान) आहे.

त�यासाठीच संय�क�त राष�ट�रातील संघटनांसह जर�मन, फ�रान�स, नॉर�वे, फिनलंड आणि इतर देश स�द�धा अ�ॅमे�ॉन संवर�धनासाटी अनेक र�वष �टत आहेत. शेवटी बोल�सोनारोसारखे नेते अतिरेकी राष�ट�रवादाचा वापर करून देशभक�तीला उधाण आणू शकतात, परंत� नंतर यातूनच जो जागतिक गोंधळ होऊ शकतो याची या नेतेमंडळींना जाणीव नसते!

मो. ९८२१४५५८३१


म�ंबईकरांची होरपळ कधी थांबणार?
Source:  PRAHAAR
Wednesday, 16 October 2019 04:30

मंगल हनवते

रविवार म�ंबईतील ग�रॅण�ट रोड परिसरातील �का इमारतीला आग लागली. यात राजस�थानवरून पोटापाण�याच�या शोधात म�ंबईत आलेल�या तर�णाचा बळी गेला. ही घटना ताजी असतानाच सोमवारी अंधेरीतील �का इमारतीला आग लागली. ही आग भीषण होती. पण, अग�निशमन दलाने ४० ते ५० जणांना इमारतीतून स�खरूप बाहेर काढण�यात यश मिळवले. पण, काही तासांतच म�ंबईत दोन आगीच�या घटना �ाल�याने म�ंबईतील व�यावसायिक आणि निवासी इमारतींच�या स�रक�षेचा प�रश�न प�न�हा �कदा �रणीवर आला आहे. कारण, गेल�या दहा वर�षात म�ंबईत आगीच�या तब�बल ५० हजार द�र�घटना �ाल�या आहेत, तर द�र�घटनांमध�ये तब�बल ६४९ निष�पापांचा बळी गेला. आगीच�या घटनांमध�ये इतकी वाढ �ाल�यानंतरही या प�रश�नाकडे राज�य सरकार, म�ंबई महानगरपालिका आणि अग�निशमन दल गांभीर�याने का पाहत नाही, असा प�रश�न निर�माण �ाला आहे. कारण, या आगीच�या घटनांमधून या सरकारी यंत�रणा काहीही बोध घेत नसल�याचेच रविवारी आणि सोमवारी लागलेल�या आगीनंतर म�हणावे लागेल. आग लागली की तेवढय़ाप�रतेच चौकशीचे ग�ऱ�हाळ गाळले जाते, आगीवर चर�चा होते. पण, त�यानंतर काही दिवसांतच सर�व काही विसर पडतो. त�याम�ळे म�ंबईकरांची ही होरपळ कधी थांबणार? सरकारी यंत�रणा याकडे कधी गांभीर�याने लक�ष देणार हाच मोठा प�रश�न आहे.

आंतरराष�ट�रीय दर�जाचे शहर, देशाची आर�थिक राजधानी म�हणजे म�ंबई. त�याम�ळे गेल�या २५ ते ३० वर�षात म�ंबईत मोठय़ा संख�येने मल�टीनॅशनल कंपन�या, खासगी कंपन�यांच�या कार�यालयांचे जाळे उभे राहिले आहे. त�यातूनच गगनच�ंबी व�यावसायिक इमारती मोठय़ा संख�येने म�ंबईत उभ�या ठाकल�या आहेत. त�याचवेळी निवासी गगनच�ंबी इमारतींची निर�मितीही गेल�या काही दिवसांत मोठय़ा संख�येने वाढली आहे. पण, या गगनच�ंबी इमारती उभारताना अग�निस�रक�षेच�या दृष�टीने विचार केला जातो का, असा प�रश�न आता निर�माण �ाला आहे. कारण, गेल�या दहा वर�षात म�ंबईत आगीच�या ४९५०० घटना घडल�या असून, यातील ८८७० घटना निवासी इमारतीला लागलेल�या आहेत, तर ३८३३ आगीच�या घटना या व�यावसायिक इमारतींबाबतच�या आहेत, तर महत�त�वाच�या म�हणजे गगनच�ंबी इमारतीला लागलेल�या आगींच�या घटनांचा आकडा थोडा थोडका नसून, तो १६०० असा आहे. त�याम�ळे गगनच�ंबी इमारती बांधताना वा त�याच�या देखभाल-द�र�स�तीच�या वेळेस अग�निस�रक�षेच�या दृष�टीने काही उपाययोजना केल�या जातात का, अग�निस�रक�षेकडे लक�ष दिले जाते का, असा प�रश�न निर�माण �ाला आहे.

गेल�या दहा वर�षात लागलेल�या आगीच�या �कूण ४९५०० घटनांपैकी तब�बल ३२८०० घटना या शॉर�टसर�कीटम�ळे लागल�या आहेत. तर गॅस गळतीम�ळे लागलेल�या आगीच�या घटना या १११६ असून अन�य कारणांम�ळे १२२०० ठिकाणी आगी लागल�या आहेत. महत�त�वाचे म�हणजे, या दहा वर�षात लागलेल�या आगीत तब�बल ६४९ जणांचा बळी गेला आहे. तर १००० कोटींहून अधिक मालमत�तेचे न�कसान �ाले आहे. ही आकडेवारी लक�षात घेता, आगीचा प�रश�न हा किती गंभीर आहे, हे काही सांगायाला नको. पण, संबंधित यंत�रणा मात�र अजूनही याकडे गांभीर�याने पाहताना दिसत नाही. आगीच�या घटना रोखण�यासाठी, आग लागू नये यासाठी कायदे-नियम आहेत, पण त�या कायद�यांची-नियमांची अंमलबजावणी होते का, हाही प�रश�न आहे. नियमान�सार प�रत�येक निवासी-व�यावसायिक इमारतींमध�ये अग�निरोधक यंत�रणा असणे बंधनकारक आहे. नव�या बांधकामात ही यंत�रणा असेल, तरच ओसी दिली जाते. तर महत�त�वाचे म�हणजे प�रत�येक इमारतींना, गृहनिर�माण सोसायटय़ांना फायर ऑडिट करणेही बंधनकारक आहे. अग�निशमन दलाकडे फायर ऑडिटचा अहवाल सादर करणेही सोसायटय़ांना-इमारतींच�या मालकांना बंधनकारक आहे. पण, या सर�व गोष�टी काही नियमितपणे होताना दिसत नाहीत, त�याम�ळे म�ंबईत गेल�या दहा वर�षापासून आगीचा सिलसिला कायम असल�याचे चित�र आहे.

इमारतीत अग�निरोधक यंत�रणा बसवली जाते. मात�र, त�या यंत�रणेच�या देखभाल-द�र�स�तीकडे त�यानंतरही लक�षच दिले जात नाही, हे अनेक घटनांमधून समोर आले आहे. आग लागल�यानंतर अग�निरोधक यंत�रणाच स�रू नसल�याने आगीने भीषण रूप धारण करत मोठे न�कसान �ाल�याच�या अनेक घटना म�ंबईत घडल�या आहेत. त�याम�ळे फायर ऑडिटकडे गांभीर�याने लक�ष देत ते करून घेण�याची गरज व�यक�त होत आहे, तर गगनच�ंबी इमारतीसह सर�व व�यावसायिक-निवासी इमारतींतील अग�निरोधक यंत�रणांची तपासणी संबंधित यंत�रणांकडून होण�याचीही गरज व�यक�त होत आहे. अन�यथा या अशाच आगी लागत जातील आणि त�यात निष�पाप लोकांचे बळीही जातील.


परनिंदा व विद�येचा अभिमान माणसाला भगवंतापासून दूर नेतात
Source:  PRAHAAR
Wednesday, 16 October 2019 04:00

परनिंदा करण�यासारखे पाप नाही. निंदेची सवय फआर वाईट असते; तिच�याम�ळे आपले स�वत:चेच न�कसान होते. द�स-याला द�:ख व�हावे म�हणून माणूस परनिंदा करतो, पण ती �कायला तो हजरच क�ठे असतो? म�हणजे मग आपण यात काय साधले? निंदेम�ळे आपलेच मन दूषित होते. दूषित मन किंवा द�ष�कर�म हे माणसाला परनिंदेला प�रवृत�त करते. ज�याला परनिंदा गोड वाटते, त�याने समजावे की आपल�याला भगवंत अजून फार दूर राहिला आहे. परनिंदा गोड वाटेनाशी �ाली की देव जवळ येत चालला असे समजावे. म�हणून, ज�याला स�वत:चे हित करून घ�यायचे असेल त�याने परनिंदा सोडून द�यावी आणि जिव�हा नामाला वाहावी. प�ष�कळ वेळा आपले दोष आपल�याला कळतात, ते भगवंताच�या आड येतात हे देखील कळते, पण त�याला आपला इलाज नसतो. पण सत�यंगती जर लाभली तर मात�र असले दोषदेखील स�धारतात. हाच संतांच�या संगतीचा महिमा आहे. मन�ष�य स�वभावत: आपले दोष वाढविण�याचा प�रयत�न करीत असल�याम�ळे त�याचे जीवन स�खमय होत नाही. तो द�स-याला त�याचा दोष दाखवून देईल, पण त�याला स�वत:ला आपला दोष कळणार नाही.
विद�या ही बरेच वेळा मन�ष�याला भगवंतापासून दूर नेते. वारकरी पंथातले अडाणी लोक ‘विठ�ठल विठ�ठल’ म�हणता म�हणता भगवंताला ओळखतात, पण शहाणे लोक परमार�थाची प�स�तके वाचूनही त�याला ओळखीत नाहीत. घरात बदाम आणि खारका यांची पोती भरून ठेवली, तरी ते पदार�थ जोपर�यंत हाडामासांत जाऊन रक�तामध�ये मिसळत नाहीत तोपर�यंत त�यांचा उपयोग नाही. त�याचप�रमाणे, प�स�तकी ज�ञानाचे पर�यवसान आचरणात �ाले नाही, तर ते व�यर�थ जाते. भगवंताकरिता क�णीही कष�ट करू नका; कष�टाने साध�य होणारी ती वस�तू नव�हे. ती वस�तू सात�त�विक प�रेमाने साध�य होणारी आहे आणि प�रेमामध�ये �ालेले कष�ट मन�ष�य चटकन विसरून जातो. त�म�ही भगवंताच�या प�रेमाने अगदी भरून जा, आपापसांत प�रेम वाढवा, म�हणजे मग सर�व जग आनंदमय, प�रेममय दिसू लागेल आणि शेवटी त�म�हाला स�वत:चा विसर पडेल.
– बà¥�रहà¥�मचैतनà¥�य शà¥�री गोंदवलेकर महाराज

ऑस�कर वाईल�ड
Source:  PRAHAAR
Wednesday, 16 October 2019 03:50

जगप�रसिद�ध आयरिश नाटककार, विनोदकार, कवी आणि प�रतिभावंत म�हणून प�रसिद�ध असणा-या ऑस�कर वाईल�ड यांचा जन�मदिन. दि. १६ ऑक�टोबर १८५४ रोजी आर�यलडमधील डब�लिन येथे त�यांचा जन�म �ाला. हजरजबाबी विनोदकार व कवी म�हणून प�रसिद�धीस आलेल�या वाईल�ड यांची ‘रोव�हाना’ ही पहिली कविता. ‘कलेसाठी कला’ या वादाचा अध�वर�यू असणारा वाईल�ड हा १८९० ते १९०० या कालखंडातील सौंदर�यनिष�ठ कालवादाचा अध�वर�यू होता.

‘जे काम परवा करता येईल ते उद�या करू नका’, ‘वेगात जा आणि आमचा त�र�ंग पाहा, हळू जा आणि आमचे शहर पाहा, यासारख�या चत�र संभाषण शैलीबद�दल तो विशेष प�रसिद�ध होता. त�याच�या नाटकातून विनोद, विरोधाभास आणि चत�रोक�ती खच�चून भरलेल�या कोटय़ांची रेलचेल असे. वाईल�डने �कोणिसाव�या शतकातील इंग�रजी रंगभूमीला स�खात�मिकतेचा �क नवा प�रकार बहाल केला.

वाईल�डच�या कथांतून त�याची चिंतनशीलता, कल�पनाशक�ती, चित�रमय शैली आणि कार�ण�याची किनार लाभलेल�या मार�मिक विनोद आढळतो. दूरचे दिवे (क� स�माग�रज) आणि शोभेचा पंख (वि. ह. क� लकर�णी) ही त�याच�याच नाटकाची मराठी रूपे! असा हा प�रतिभावंत नाटककार दि. ३० नाव�हेंबर १९०० रोजी हे जग सोडून गेला. आज त�यांचा जन�मदिन.


द�राव�यातील जवळीक
Source:  PRAHAAR
Wednesday, 16 October 2019 01:30

आराधना गोखले-जोशी

‘आई, निधीला अहमदनगरला अ�ॅडमिशन मिळाले. प�ढच�या महिन�यात ती तिथे जाणार आहे. पहिली ते दहावीची वर�षे आम�ही �कत�र काढली. खरं तर ती मा��यापेक�षा �का वर�षाने मोठी आहे. तिची, मा�ी इयत�ता वेगवेगळी असायची, पण तरी मोकळ�या वेळेत कसला ध�डगूस घालायचो आम�ही. आता ती �कदम वेगळ�या गावात जाणार..’ म�लीची टकळी स�रू होती. आपली मैत�रीण आता वेगळ�या गावात जाणार, तिच�या प�ढच�या शिक�षणासाठी ती हॉस�टेलवर राहणार हे मा��या लेकीने सहजपणे स�वीकारलं. इतकंच नाही, तर कदाचित प�ढच�या वर�षी आपणही शिक�षणासाठी आई-बाबांपासून लांब जाणार, हे वास�तव क�ठेतरी तिने स�वीकारल�याचे तिच�या बोलण�यातून जाणवलं आणि अचानक आठवण �ाली ती मा��या नव-याच�या �का मित�राची.

मीडियात काम करणा-या या मित�राने पहिल�यापासून म�ंबईतच नोकरी केली. मात�र हल�लीच त�याची अचानक औरंगाबादला बदली �ाली आणि त�याच�या घरातलं वातावरणच बदलून गेलं. मित�राची बायको आणि म�लगी त�याच�या या बदलीबाबत खूप सकारात�मक होत�या, पण त�याचे पालक मात�र सतत, ‘तू ही नोकरी सोड, द�सरी नोकरी बघ पण म�ंबई आणि म�ख�य म�हणजे आमच�यापासून लांब जाऊ नकोस,’ असा सतत घोषा लावणारे होते. आपला पन�नाशीला आलेला म�लगा �कटा कसा राहणार, क�ठे राहणार, काय जेवणार? याचीच चिंता त�या पालकांना होती. त�याची बदली होणं त�यांच�या पचनी पडत नव�हतं.

या दोन घटना लक�षात घेतल�या, तर पिढीन�सार विचारसरणी किती आणि कशी बदलत चालली आहे, ते सहज लक�षात येईल. आजच�या पिढीत ‘ला�ग डिस�टन�स रिलेशनशीप’ खूप सर�रास बघायला मिळते. नोकरी, शिक�षण किंवा इतर काही कारणांम�ळे आपल�या घरच�यांपासून लांब द�स-या गावात, राज�यात किंवा देशात राहणा-यांची संख�या हल�ली वाढत आहे. खूप लहान वयातच स�वत:च�या करिअरसाठी आपल�या पालकांना सोडून �केकटय़ा राहणा-या म�लांच�या (अर�थात यात म�लीही आल�याच) मानसिकतेतही मोठे बदल होताना दिसून येत आहेत. स�वत:च�या जबाबदारीवर आता सगळं निभावून न�यायचं आहे, ही भावना या कोवळ�या वयात त�यांना खूप काही शिकवून जाणारी असते.

आता-आतापर�यंत आई-वडिलांच�या स�रक�षित, उबदार सावलीतून �कदम नव�या वातावरणात, परिस�थितीत स�वत:ला सिद�ध करायचं म�हणजे, वाटतं तितकं सोपं काम नाही. ‘ला�ग डिस�टन�स रिलेशनशिप’ ही संकल�पना खरं तर लग�नानंतर �कमेकांपासून दूर राहणा-या जोडप�यासाठी वापरली जाते. पण, पालकांपासून, क�ट�ंबीयांपासून दूर राहणा-यांनाही तर याच प�रकारच�या भावनांचा सामना करावा लागतोच की! हे ‘ला�ग डिस�टन�स’ दोन�ही बाजूच�या माणसांना खूप काही शिकवून जात असतं. म�ळातच कोणत�याही नात�यात, कोणत�याही कारणांम�ळे वेगवेगळं राहावं लागणं, हा प�रकार प�रचंड भयानक असतो. मात�र, तरी आपण तो स�वीकारतो आणि चक�क त�याच�याशी अ�ॅडजेस�टही होतो. अशावेळी कित�येक किलोमीटरचं हे अंतर नात�याच�या जडणघडणीत �क महत�त�वाचा टप�पा ठरतो.

घरच�यांची किंमत, आईच�या हातच�या साध�या पण चवदार जेवणाची आठवण याच ‘ला�ग डिस�टन�स रिलेशनशिप’मधून समजून येते. असं म�हणतात की, शब�दांपेक�षा स�पर�शाची भाषा जास�त महत�त�वाची असते. पण, ‘ला�ग डिस�टन�स रिलेशनशिप’मध�ये त�मच�यावर प�रेम करणारी माणसं त�मच�याबरोबर नसतात, फोन कॉलवर उपलब�ध असली तरी अनेकदा वेळेची गणितं ज�ळत नाहीत, व�हीडिओ कॉलवर कधीही बोलता येऊ शकतं, असं वाटत असतानाच, कदाचित ‘होम सिकनेस’ येऊन रडू फ�टतं. पण, आपण ‘होम सिक’ �ालोय हे आपल�या प�रियजनांना कळलं, तर कदाचित ते अस�वस�थ होतील, या जाणिवेतून आपल�या भावना लपवून ठेवायला अनेकदा इथूनच शिकतो. असंच खूप काही गोष�टी शिकाव�या लागतात, सांभाळाव�या लागतात, अ�ॅडजेस�टही कराव�या लागतात. या रिलेशनशिपमध�ये साध�या-साध�या गोष�टी स�वत:लाच मॅनेज कराव�या लागतात, पण ते करत असताना त�याचा परिणाम त�मच�या नातेसंबंधांवर तर होत नाही ना, याचंही भान ठेवावं लागतं, त�यासाठी सतत अलर�ट राहावं लागतं. अनेकदा ही तारेवरची कसरत सांभाळता येत नाही, तोल जाऊन नातेसंबंध द�रावतात.

मागच�या वर�षी राधिका आपटे या अभिनेत�रीने �का म�लाखतीमध�ये तिच�या आणि लंडनला राहणा-या तिच�या नव-याच�या (बेनडेक�ट टेलर) ‘ला�ग डिस�टन�स रिलेशनशिप’वर भाष�य केलं होतं. भारतात अभिनेत�री म�हणून करिअर करणारी राधिका दर महिन�याला लंडनला आपल�या नव-याबरोबर राहायला जाण�यासाठी धडपडत असते. तिचा नवराही तिला भेटायला भारतात येऊन-जाऊन असतो. मात�र, हा सगळाच अन�भव त�या दोघांनाही अत�यंत खर�चिक आणि थकवणारा वाटतो. दोन महागडय़ा शहरांमध�ये असणारं दोघांचं वास�तव�य आणि दोन घरं, त�यांचा खर�च, शिवाय �कमेकांना भेटायला जाण�यासाठी तिकिटांचा होणारा खर�च याम�ळे अनेकदा साध�या साध�या गोष�टी घेताना खूप विचार करावा लागतो, असं राधिका आपटेने त�या म�लाखतीत सांगितलं होतं.

अर�थात, हे असं नातं जपणं प�रत�येकालाच जमेल असं नाही. अशा वेळी �कमेकांबद�दल संशय निर�माण होणं किंवा �कमेकांबद�दल वाटणारी ओढ कमी होणं, असेही प�रकार घडण�याची शक�यता असते. म�हणूनच ‘ला�ग डिस�टन�स रिलेशनशिप’ फारशी टिकत नाही असं मानलं जातं. ‘ला�ग डिस�टन�स रिलेशनशिप’ ही संकल�पना जरी हल�ली समाजात �कायला मिळत असली तरी ती खूप आधीपासून जगभरात बघायला मिळत होती आणि अजूनही आहे ती सीमेवर देशाचं रक�षण करणा-या सैनिकांच�या रूपाने.

इतर ‘ला�ग डिस�टन�स रिलेशनशिप’मध�ये होणारा संवाद आणि सैनिकांचा त�यांच�या क�ट�ंबीयांशी होणारा संवाद यात जमीन-अस�मानाचा फरक आहे. काय बोलायचं, कसं बोलायचं, कधी बोलायचं याबाबत सैन�य दलाचे नियम अत�यंत कडक असतात. पत�र लिहून पाठवतानाही अनेकदा मजकूर तपासून मग ती पत�र रवाना केली जातात. फोनवर बोलतानाही मोजून-मापून बोलावं लागतं. अशा परिस�थितीत आपल�या भावना तशाच�या तशा व�यक�त करणे शक�य होत नाही.

मागच�याच आठवडय़ात मानसिक आरोग�य दिन साजरा �ाला. मानसिक आरोग�य बिघडण�यामागे असणा-या अनेक कारणांपैकी ‘ला�ग डिस�टन�स रिलेशनशिप’ हे �क कारण असण�याची शक�यता नाकारता येत नाही. म�हणूनच या अशा नातेसंबंधांबाबत समाजात प�रेशी जागरूकता निर�माण होणं, ही काळाची गरज आहे.


स�ख म�हणजे.. �ोप!
Source:  PRAHAAR
Wednesday, 16 October 2019 01:25

‘स�ख म�हणजे काय असतं’ हे �कल�यावर अनेकांच�या ओठी �ोप हा शब�द येतो. �ोपेवर नितांत प�रेम असणारी मंडळी ड�लकी काढण�याची �कही संधी सोडत नाहीत. दोन-चार तास ताणून देण�यात आनंद मानणा-या अशाच �ोपाळू मंडळींविषयी..

आजकालच�या बह�तांश तर�णांचं पहिलं प�रेम म�हणजे �ोप. वेब सीरिज, चित�रपट किंवा इतर मनोरंजनाच�या माध�यमांनी तर�णाईला इतकी भ�रळ घातली आहे की, हाती घेतलेलं काम तडीस नेल�याशिवाय �ोपणार नाही, असा निश�चय काही जण करतात. मग ही मंडळी रात�ररात�र जागरण करतात. कधी नाईट आऊटम�ळे तर कधी �क�स�ट�रा कामाच�या व�यापाम�ळे �ोपायला उशीर होतो आणि सर�वसामान�य लोकांच�या ग�ड मॉर�निगच�या वेळी या तर�णांची ग�ड नाईट होते. पण द�स-या दिवशी ऑफिस आणि कॉलेजमध�ये जावं लागणार असतं, त�याम�ळे पहाटे ‘ग�ड नाईट’ �ाल�यानंतर हाताशी आलेले काही तास �ोपायचं आणि ऑफिस किंवा कॉलेजमध�ये ‘यार, निंद आयी है’ असं म�हणत चहा किंवा कॉफीने �ोप उडवण�याचा प�रयत�न केला जातो. प�ढे वीकेंडची स�ट�टी आल�यावर मस�त ताणून देईन, असं म�हणत स�ट�टीची वाट बघायची. त�याम�ळे स�ट�टी मिळाली रे मिळाली की ‘स�लीप इज बे’ असं म�हणत ‘मला उठवू नका रे’असं घरच�यांना सांगून द�पापर�यंत मस�त ताणून देतो.

प�रत�यक�ष आय�ष�यात जितकी �ोप सगळ�यांना प�रिय आहे, तितकीच ती सोशल मीडियावर देखील सर�वाचीच लाडकी आहे. ‘आय�ष�य खूप स�ंदर आहे, फक�त व�यवस�थित �ोप मिळाली पाहिजे’, ‘आज काही त�फानी करू या’ असं म�हटलं आणि मग काय? मस�त आठ तास �ोप काढली ना भाऊ‘, ‘अ निंद इन नीड इज द निंद इनडीड’ यासारखे �ोपेवरील विविध मिम�स आपल�यापैकी अनेकांनी सोशल मीडियावर नक�कीच बघितले असतील. याशिवायच ‘टॅग करा त�मच�या फ�रेंडलिस�टमधील क�ंभकर�णाला’ अशा मिममध�ये अनेकांनी त�यांच�या �ोपाळू मित�रालादेखील नक�कीच टॅग केलं असेल.

परीक�षा स�रू �ाल�यावर पूर�ण जगाचा अभ�यास �ालाय आणि आपला खूप अभ�यास बाकी आहे असं बह�तांश जणांना वाटतं. त�याम�ळे परीक�षा कालावधीत अभ�यास पूर�ण करण�यासाठी भरपूर जण जागताना दिसतात. प�रेशी �ोप न �ाल�याम�ळे लाल �ालेले डोळे घेऊन सगळेजण पेपर द�यायला पोहोचतात. रात�रीच�या जागरणाम�ळे पेपर लिहिताना तर �ोप लागणार नाही ना, अशी भीती प�रत�येकालाच असते. परीक�षा संपली की, त�या आनंदापेक�षा ‘आता मस�त �ोप काढणार’ याचा आनंद जास�त होतो. याशिवाय ‘अर�धा तास पॉवर नॅप घेतोय, अर�धा तास �ाला की मला कॉल करून उठव रे’ इथपासून ते ‘भाई, मा�ं स�टेशन आलं की मला उठव’ असं सांगून ट�रेनमध�ये हळूच �क ‘ड�लकी’ काढणा-यांचं �ोपेचं वेड खूप अफाट असतं. �कमेकांना �ोपेतून उठवताना नकळतंच मैत�रीचे बंधदेखील घट�ट होतात यात शंकाच नाही.

�ोप हे अनेकांचं पहिलं प�रेम असलं तरीही काही जण �ोपेवर �कतर�फी प�रेम करतात, कारण यांना �ोप खूप आवडत असली, तरी �ोप या महाभागांवर नाराज असते. कितीही लवकर �ोपले तरी यांना काही केल�या �ोप येत नाही. मग ‘द स�ट�रगल इज रिअल’ असं म�हणत हे महाभाग ‘ती’ची आत�रतेने वाट पाहत असतात. याउलट काहीजणांवर निद�रा देवी भलतीच प�रसन�न असते. अशा नम�न�यांना क�ठेही आणि कधीही �ोप येते, त�याम�ळे ‘हम जहा बैठे होते है, निंद आना वहीसे स�टार�ट होता है’ असं म�हणत हे नम�ने नेहमीच आपली कॉलर टाईट करतात. ‘यार, याला म�हणतात नशीब’ असं म�हणत �ोपेवर �कतर�फी प�रेम असलेले यांचा नेहमीच हेवा करतात.

�ोपेवर नितांत प�रेम करणारे कॉलेजिअन�स �ोपण�यासाठी संधी शोधत असतात. अशा वेळी �खादी स�ट�टी किंवा नशिबाने हाफ डे मिळाला की, ग�र�पमधील मिस�टर स�लिपींकडून ‘आता घरी जाऊन ताणून देणार’ असे उद�गार कट�टय़ावर �कायला मिळतात. घरी आल�यावर गाढ �ोपेत असताना, अचानक �खाद�या मित�राचा फोन येतो आणि �ोपमोड होते. अशा वेळी ‘आता मा�ी सटकली’ असं म�हणत ‘अब से तेरी मेरी दोस�ती खतम’ असे गमतीशीर संवाद देखील तर�णाईत होताना दिसतात.

�ोप आवडीची असली तरीही दिवसभरातील ताण आणि कामाच�या किंवा अभ�यासाच�या टेन�शनम�ळे कधी कधी पडल�या-पडल�या �ोप लागत नाही. आपल�या म�लाला अजून �ोप लागली नाही ही गोष�ट आई किंवा बाबांच�या लक�षात आल�यावर, हे सगळं त���या त�या स�मार�टफोनम�ळे होतंय. फेकून दे तो फोन. मग बघ कशी �ोप लागते ते’ असे नेहमीचे डायलॉग �कायला मिळतात.

�ोपेवर प�रेम करणा-यांचे देखील विविध प�रकार असतात. काहीजणांना ज�नी गाणी �कत �ोपायची सवय असते, तर काही जण आवडतं प�स�तक वाचत �ोपतात. काही महाभाग �सी लावून, पांघर�ण घेऊन �ोपतात, तर काहीजण �ोपेचे इतके मोठे चाहते असतात की, �कदा �ोपल�यावर सकाळी उठण�यासाठी हे महाभाग दोन दोन मिनिटांच�या अंतराने दहा-पंधरा गजर लावतात. पण कितीही वेगवेगळ�या प�रकारची मंडळी असली तरीही हे आशिक ‘निंद ही भगवान है’ असं मानणारे असतात हे मात�र नक�की!


लोकशाहीचा बाळगू अभिमान; चला करू मतदान..!
Source:  PRAHAAR
Wednesday, 16 October 2019 01:20

निवडण�का कोणत�याही का असेनात, निवडण�कीत मतदारांचा निर�त�साह मोठय़ा प�रमाणात जाणवतो. ग�रामस�तरावरच�या निवडण�का सोडल�या, तर बाकी सर�वच निवडण�कांमध�ये मतदान करण�याचे प�रमाण हे घटत चालले आहे. निवडण�कीपूर�वी सर�वच राजकीय पक�षांचा प�रचाराचा धडाका स�रू असतो. राजकीय पक�ष आणि सरकारी यंत�रणा टीव�ही, वृत�तपत�रांमधून जाहिराती देऊन मतदानाचे आवाहन करतात. त�यानंतरही प�रत�यक�ष मतदानाच�या दिवशी मतदान केंद�र ओस पडलेली आढळून येतात. लोकसभा, विधानसभा किंवा महापालिका निवडण�कीची प�रक�रिया पार पाडण�यास कोटय़वधी र�पयांचा खर�च येतो. हे सर�व कशासाठी तर जास�तीत जास�त नागरिकांनी मतदान करावे आणि योग�य उमेदवार निवडला जावा यासाठी. कोटय़वधी र�पयांचा च�राडा केल�यानंतरही मतदार मतदानासाठी घरातून बाहेर पडणार नसतील किंवा स�ट�टी म�हणून बाहेरगावी जाणार असतील, तर हा उपद�व�याप क�णासाठी, असा प�रश�न पडणे स�वाभाविक आहे. निवडण�कीला उभ�या असलेल�या उमेदवारांपैकी �कही लायक वाटत नसल�यास नकारात�मक मतदानाची (नोटा) व�यवस�थादेखील करण�यात आली आहे. मात�र, नोटाला अद�याप म�हणावा तसा प�रतिसाद मिळत नसल�याचे मागील काही निवडण�कांमध�ये दिसून आले आहे.

काही भागांत मतदारराजा मतदानाचा हक�क बजावण�यापेक�षा घरी राहणे किंवा मौजमजा करण�यासाठी बाहेर फिरणे पसंत करतो. निवडण�कीतील पैशाची वारेमाप उधळण पाहता सर�वसामान�य माणसाने निवडण�कीत उभेच राहू नये, असे चित�र आहे. असे उद�विग�नपणे मतदार बोलतात. मतदान सक�तीचे करण�यासाठी राज�य सरकारने कायदा बनवावा, असे अनेकांना वाटते. श�रीमंत वर�ग मतदानाला उतरत नसल�याने मतदान ऑनलाइन केले तरच मतदानाचा टक�का वाढेल, असे मत शिक�षित तर�ण व�यक�त करतात. राजकारण�यांबाबत समाजात कमालीची नकारात�मकता आहे. ती राजकीय नेत�यांनीच निर�माण केली आहे. नगरसेवक असो की आमदार, खासदार असो निवडून आल�यानंतर पहिल�या वर�षातच दारासमोर गाडी उभी राहते. संपत�ती भरभर वाढत जाते. नगरसेवक म�हणून इतके मानधन तर नक�कीच मिळत नाही. आमदार व खासदारांना मानधन अमाप मिळत असले, तरी त�यांच�याकडे कोटय़वधी र�पये येतात तरी क�ठून? �का पक�षाकडून तिकीट मिळाले नाही की लगेच द�सरा पक�ष इतक�या �टपट निष�ठा बदलणा-यांकडून काय अपेक�षा व�यक�त करायच�या आणि यांची घरे भरण�यासाठी मतदान करायचे का, असा सवाल मतदार व�यक�त करतात.

काहींच�या मते निवडणूक लोकसभेची असो किंवा महापालिकेची. निवडण�कीला उभे राहणा-या उमेदवारांची किमान शैक�षणिक पात�रता असावी असे वाटते. उमेदवार आणि मतदारांमध�ये शैक�षणिक तफावत असल�याने तर�ण पिढीच�या अपेक�षा आणि उमेदवारांच�या विचारांत खूप अंतर पडते. तर�ण पिढी मतदानाकडे वळत नसल�याबद�दल किंवा राजकारणाबद�दल तर�ण पिढीची नकारात�मकता हे �क कारण आहे.

मात�र, आजच�या तर�ण पिढीत वाढत जाणारा सोशल मीडियाचा अवाजवी वापर अतिशय चिंतेची बाब आहे. आपण लोकशाही देशाचे �क जबाबदार नागरिक आहोत. सरकारची निर�मिती व अभिव�यक�ती मतातून होते. मतदान ही लोकशाहीच�या मंदिरातील सर�वोच�च पूजा आहे. मात�र, मतदानाचा निर�त�साह तर�णांमध�ये वाढत आहे.

मतदान कमी होण�याची अनेक कारणे आहेत. अशा अनेक कारणांम�ळे मतदार मतदान करण�यापासून दूर राहतात किंवा स�वत:ला अलिप�त ठेवतात. लोकांचा अधिकाधिक सहभाग वाढणे लोकशाहीच�या यशाचे खरे गमक आहे. मी �कटय़ाने मतदान केले नाही तर काय फरक पडतो, असे विचार म�हणजे नाकर�तेपणाचा कळस होय. ‘थेंबे थेंबे तळे साचे’ या उक�तीप�रमाणे �केका मतानेच मतांचा डोंगर उभा राहतो. त�मचे �क मत देशाचे बह�मत ठरत असते. या पार�श�वभूमी वर देशातील प�रत�येक पात�रता प�राप�त नागरिकांनी मतदान करून लोकशाहीवरील आपली श�रद�धा प�रकट केली पाहिजे. मतदान करणे हे प�रत�येक नागरिकांचे राष�ट�रीय कर�तव�य आहे. प�रत�येक व�यक�तीने मतदान करून आपला मतदानाचा हक�क बजावण�याबरोबरच लोकशाही अधिक सक�षम करण�यासाठी आपला खारीचा वाटा उपय�क�त होतो ही बाब गांभीर�याने लक�षात घ�यायला हवी. कारण ते आपले कर�तव�य आहे. हे कर�तव�य देशाप�रति, समाजाप�रति व आपल�याप�रति असते. ही जाणीव ठेवून आवर�जून प�रत�येकांनी मतदान केले पाहिजे.

खासगी सेवेत कार�य करणा-या मतदारांनी देखील मतदान प�रक�रियेत सहभाग नोंदविणे तितकेच महत�त�वाचे आहे. सरकारी नोकरदारांना मतदानासाठी स�ट�टी असते, तर असंघटित क�षेत�रातील बह�संख�य कर�मचा-यांना स�ट�टी मिळत नाही. याचा परिणाम मतदानावर होतो. या पार�श�वभूमीवर निवडणूक आयोगाने व सरकारने लक�ष द�यायला हवे. आपला देश लोकसंख�येने व विस�ताराने मोठा आहे. तितकीच या देशात विविधतादेखील आहे. तेव�हा समस�या, अडीअडचणी येणारच आहेत. या सर�व समस�यांचा सामना मतदारांनी करून लोकशाहीच�या प�रक�रियेत मतदानाचा हक�क बजावला पाहिजे. शेवटी आपण लोकशाही देशाचे पाईक आहोत. या देशाचे जबाबदार नागरिक आहोत. तेव�हा लोकशाहीचा अभिमान बाळगू या, चला करू.. मतदान, अशी प�रतिज�ञा करू या!


<< < Prev 1 2 3 4 5 Next > >>